Paludohadros proudlovii adı verilen bitki yiyen dinozor, güney İngiltere’nin büyük bölümünün çamurlu sulak alanlarla kaplı olduğu yaklaşık 125 milyon yıl önce yaşadı. Bu tanımlama, bilim insanlarını müze koleksiyonlarında onlarca yıl geçiren diğer fosilleri de yeniden gözden geçirmeye yöneltiyor.
Dört ayaklı otoburun yaklaşık 5 metre uzunluğunda ve tahmini 1,5 ila 2 metrik ton ağırlığında olduğu, bu durumun onu boyut olarak bir gergedanla karşılaştırılabilir kıldığı belirtildi. Ancak kemiklerinin tam olarak gelişmemiş olması, bireyin öldüğünde henüz genç olduğunu gösteriyor. Yetişkin bir Paludohadros’un boyutunun iki katına çıkmış olabileceği tahmin ediliyor.
Tarih öncesi bir yırtıcı bu dinozoru avlamış olabilir
Paludohadros, Erken Kretase dönemindeki ortamını 1983 yılında Surrey’deki aynı ocakta keşfedilen büyük, iki ayaklı bir etobur olan Baryonyx walkeri ile paylaştı. Baryonyx özellikle balık yemesiyle bilinse de son yemeğinde genç bir iguanodontian bulunduğuna dair kanıtlar, diğer dinozorların da diyetinin bir parçası olduğunu gösteriyor.
Londra Doğa Tarihi Müzesi ve Birmingham Üniversitesinden araştırmanın kıdemli yazarı Profesör Susannah Maidment, Paludohadros’un fosillerine Doğa Tarihi Müzesinde de baktıkları Baryonyx’ten sadece 100 metre uzakta bulunduğunu söyledi. Baryonyx balık yemesiyle bilinirken bu dinozorun son yemeğinde yavru bir iguanodontian da yer aldığını belirtti. Maidment, bunun hangi türden geldiğini kesin olarak söyleyemeyeceklerini, bu nedenle Baryonyx’in genç Paludohadros kalıntılarıyla beslenmiş hatta fırsat bulduğunda onları avlamış olabileceğini sözlerine ekledi.
Bilim insanları eski fosillerde yeni dinozorlar keşfediyor
Paludohadros, kısmen karakteristik başparmak dikenleriyle ayırt edilen yaygın bir bitki yiyen dinozor grubu olan iguanodontianlara aitti. Uzun yıllar boyunca güney İngiltere’den gelen iguanodontian fosilleri genellikle Iguanodon veya daha küçük akrabası Mantellisaurus olmak üzere iki cinsten birine atfedildi.
Doğa Tarihi Müzesi araştırmacıları tarafından 2023 yılında yayımlanan Mantellisaurus’un ayrıntılı bilimsel yeniden değerlendirmesi, daha önce gözden kaçan anatomik farklılıkları açıklığa kavuşturdu. Bu ayrımlar, paleontologların Brighstoneus, Comptonatus, yelken sırtlı Istiorachis ve şimdi de Paludohadros dahil olmak üzere birkaç ayrı iguanodontian dinozoru tanımasına yardımcı oldu.
Son tanımlama, araştırmacıları eski müze örneklerine de geri götürdü. 1950’ler gibi erken bir tarihte toplanan birkaç fosilin artık Paludohadros’a ait olduğu anlaşıldı ve dinozorun ek örneklerinin, bilim insanlarının onun ayrı bir cinsi temsil ettiğini anlamasından çok önce korunduğu ortaya çıktı.
Bir taş ocağı yöneticisinin anısına isimlendirildi
Orijinal Paludohadros fosili, 2001 yılında Surrey’deki Ewhurst tuğla ve kiremit fabrikasında ortaya çıkarıldı ve ardından Doğa Tarihi Müzesine bağışlandı. Cins adı, bataklık anlamına gelen Latince palus kelimesinden yola çıkarak yaşadığı sulak alanı yansıtıyor.
Türün adı olan proudlovii ise taş ocağının yöneticisi konumuna kadar yükselen eski bir çalışan olan Will Proudlove’u onurlandırıyor. Taş ocağı işletmeciliğinin ortaya çıkardığı fosillere büyük ilgi duyan Proudlove, dinozor keşfedilmeden kısa bir süre önce 35 yaşında hayatını kaybetti. Geride eşi Rachael ile küçük çocukları Ellie ve Matt kaldı.
Rachael Proudlove, eşinin dinozor fosillerine her zaman ilgi duyduğunu ve taş ocağından her kil tabakası çıkarıldığında ne bulunacağı konusunda büyülendiğini söyledi. Bu dinozorun ölümünden sadece bir yıl sonra keşfedildiğini ancak hikayesinin o zamandan beri hayatlarının bir parçası haline geldiğini belirtti. 2001 yılında kazı çalışmalarını izlemeye davet edildiklerini anlatan Proudlove, bunca zaman sonra bunun sadece yeni bir dinozor türü değil, aynı zamanda yeni bir cins olduğunu duymanın şaşırtıcı olduğunu kaydetti. Will’in adının ve mirasının bu dinozorda yaşayacak olmasından büyük mutluluk ve onur duyduklarını dile getirdi.
Müze koleksiyonlarında daha fazla bilinmeyen dinozor saklanıyor olabilir
Araştırma, Londra Doğa Tarihi Müzesi ve Sao Paulo Üniversitesinde doktora öğrencisi olan Ricardo Sacamoto tarafından yürütüldü. Sacamoto, tanınmayan ek türleri belirleyebilecek anatomik farklılıklar arayarak müzenin kapsamlı iguanodontian fosilleri koleksiyonunu incelemeye devam etmeyi planlıyor.
Paludohadros’un adlandırdığı ilk tür olduğunu ve üzerinde çalışabilmekten onur duyduğunu belirten Sacamoto, bunun daha önce hiç kimsenin tanımlamadığı yeni bir tür olduğunu anladığı inanılmaz anı hala hatırladığını söyledi. Doktora çalışmasının bir parçası olarak Doğa Tarihi Müzesinin iguanodontian koleksiyonlarını inceleyeceğini kaydeden Sacamoto, bunun henüz tanınmamış daha fazla yeni dinozor türünün keşfedilmesine yol açabileceğini ifade etti.
