Seçim gecesi Demokratlar için adeta büyük bir heyecan kasırgasıydı; ancak ocak ayında gerçeklerle yüzleşilecek.
Salı gecesi kutlama yapmak için haklı sebepleri vardı; tarihi bir zaferin ardından önümüzdeki yıl Kongre’nin her iki kanadının da kontrolünü ele geçirecekler.
Temsilciler Meclisi Demokrat Lideri Hakeem Jeffries coşkulu bir şekilde, büyük Amerikan geri dönüşünün başladığını ilan etti.
Aylardır seçim meydanlarında verilen yolsuzlukların soruşturulması, sağlık, gıda ve yakıt maliyetlerinin düşürülmesi ile İran savaşının sınırlandırılması vaatlerinin ardından şimdi bu planları hayata geçirmenin çok daha zorlu süreci başlıyor.
Washington’daki güç dengesinin değişmesi, Demokratların yasa çıkarma listesindeki maddeleri hemen hayata geçirebilecekleri anlamına gelmiyor. Demokratlar Kongre’yi ellerinde tutsa da Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump’ın yasaları reddetme yetkisi devam ediyor.
ABD Senatörü Chris Coons BBC’ye yaptığı açıklamada, Demokratların bu durumu kesin bir yetki olarak değerlendirmemesi gerektiğini belirterek partinin halen geniş kitleler nezdinde popüler olmadığını vurguladı.
Coons, insanların özellikle düşük ücretler ve artan yaşam maliyetleriyle ilgili endişelerine somut yanıtlar vererek bir şeyler başarabileceklerini kanıtlamaları gerektiğini dile getirdi. Bu süreçte James Talarico da Teksas’taki ABD Senatosu koltuğunu Demokratlara kazandırarak üst kanadın kontrolünün ele geçirilmesine katkı sağladı.
Kaliforniya Temsilcisi Robert Garcia, yakın zamanda Temsilciler Meclisinde Trump’ın görevdeki son iki yılını oldukça zorlaştırabilecek güçlü bir denetim komitesine liderlik edecek. Zafer haberlerinin geldiği seçim gecesinde Demokrat siyasetçi yaptığı açıklamada “Avukatlarınızı hazırlayın” ifadesini kullandı.
Hem Senatodaki hem de Temsilciler Meclisindeki komiteler, başkanı ve yakın çevresini olası çıkar çatışmaları ve diğer eylemleri bakımından inceleme yetkisine sahip. Garcia salı gecesi muhtemel hedefleri sıralarken Trump ailesi, kurumsal yolsuzluklar, İç Güvenlik Bakanlığı ile Göç ve Gümrük Muhafaza Biriminin olası ihlalleri ve hükümetin Epstein dosyalarını ele alış biçimini vurguladı.
Senato ayrıca başkanın kabine ve yargı atamalarını onaylama veya engelleme yetkisini elinde bulunduruyor. Örnek olarak Trump’ın görev süresi içinde ABD Yüksek Mahkemesinde bir üyelik boşalırsa, Senatodaki Demokratlar yeni güçlerini bir adaylığı engellemek veya Trump’ı her iki partinin de desteğini alabilecek daha ılımlı bir aday seçmeye zorlamak için kullanabilirler.
Temsilciler Meclisi aynı zamanda bir başkanı azletme sürecini başlatma gücüne de sahip. Demokratlar ilk görev süresi boyunca Trump’ı iki kez azil istemiyle yargıladı ancak ABD Senatosu her iki durumda da aklanması yönünde oy kullandı. Senatoda üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu yani 67 oy gerektiği için bir başkanı azil davasında suçlu bulmak Demokratlar için muhtemelen ulaşılmaz bir hedef olmaya devam edecek.
Demokratlar arasında azil sürecinin doğru bir adım olup olmadığı konusunda aktif bir tartışma yürütülüyor. 2019’daki ilk azil süreci parti içi gerilimi tırmandırmış ve Trump’ın kendisini siyasi bir mağdur olarak sunmasına zemin hazırlayarak ikinci Beyaz Saray koşusuna destek toplamasına yardımcı olmuştu. Olası bir azil girişimine onay vermesi gereken Jeffries ise planları konusunda net konuşmaktan kaçınıyor ve ağustos ayında CNN’e verdiği demeçte hedefler hususunda hiçbir seçeneği dışlamadıklarını ifade ediyor.
Amerikan halkının Kongre’nin verimliliğine ilişkin huzursuzluğu seçimlerden önce de hissediliyordu. Ekim ayında yapılan bir Gallup araştırması, kayıtlı seçmenlerin yalnızca yüzde 14’ünün milletvekillerinin performansını onayladığını gösteriyordu. Beyaz Saray’da bir Cumhuriyetçi otururken Kongre’yi Demokratların yönetmesi kilitlenmeyi daha da artırabilir. George Washington Üniversitesinden yasama işleri uzmanı Profesör Casey Burgat, bölünmüş kontrol döneminde yasa çıkarmanın zor olduğu düşünülüyorsa mevcut tabloda durumun çok daha karmaşık hale geleceğini belirtiyor.
Her iki kanadı da rahat bir çoğunlukla kontrol edecek olmaları sayesinde Demokratlar yasaları Kongre’den nispeten kolaylıkla geçirebilecek. Ancak bu tasarıların yasalaşmasını sağlamak daha zor olacak. Bir tasarının kanunlaşması için başkanın imzası gerekiyor. Trump’ın Kongre’den geçen ve desteklemediği yasaları veto etme yetkisi bulunuyor; Kongre ise bu vetoyu ancak her iki kanatta da nitelikli çoğunluk sağlayarak aşabiliyor ki Demokratlar seçim başarısına rağmen bu oranlara tek başlarına ulaşamıyor.
Partisinin salı gecesi Senato yarışlarını ardı ardına kaybetmesi üzerine Trump, New York Times’a verdiği demeçte yapıcı bir ton kullanarak Demokratlarla birlikte çalışacaklarını ve muhtemelen ortak bir yol bulacaklarını söyledi. Ancak birkaç dakika sonra Truth Social platformunda üzerinde VETO yazan kırmızı kampanya şapkasının fotoğrafını paylaştı. Demokratik Kongre’ye yönelik bu ikircikli tutumun önümüzdeki dönemin ana teması haline gelmesi bekleniyor.
Seçim gecesi milletvekilleri, Trump karşıtlığının Demokratların başarısını getirdiğini kabul etmekle birlikte bunun tek başına yeterli olmayabileceğini belirtti. Senatör Coons, halkın sandıkta Donald Trump’ı ve politikalarını açıkça reddettiğini ancak sınırların aşılması veya parti içi iç çekişmelere odaklanılması halinde bu tarihi fırsatın kaçırılabileceğini vurguladı.
Veto tehdidine rağmen Jeffries, partinin Medicaid gibi düşük gelir gruplarına yönelik sağlık programlarına ve Obamacare düzenlemelerine Cumhuriyetçiler tarafından getirilen kısıtlamaları kaldırmak istediğini bildirdi. Jeffries eylül ayında sağlık çalışanlarına hitaben yaptığı konuşmada bu kesintileri geri almanın ve vergi indirimlerini uzatmanın öncelikli hedefleri olduğunu kaydetti.
Yaşam maliyetleri, yapay zeka sektörünün düzenlenmesi, İsrail’e askeri yardımın yeniden değerlendirilmesi ve İran savaşının dizginlenmesi gibi genellikle partiler üstü görülen konularda uzlaşma arayışları tıkanabilir. 2028 başkanlık seçim döngüsüne muhalefet olarak giren Cumhuriyetçilerin, Demokratların kazanımlarını destekleme konusunda istekli olmayacağı değerlendiriliyor.
Öte yandan özellikle İsrail konusundaki görüş ayrılıkları Demokratların kendi içinde de çatlaklara yol açabilir. Ara seçimler sürecinde ABD’nin İsrail’e yönelik askeri yardımlarının sürdürülmesi konusunda parti içinde belirgin bir bölünme yaşandı.
Michigan’dan seçilen Abdul El-Sayed gibi yeni senatörler ve bazı Temsilciler Meclisi üyeleri, İsrail’e yapılan yardımların kısıtlanması yönünde oy kullanacaklarını belirtti. Bu isimler parti liderliğiyle karşı karşıya gelebilir.
Son olarak, Demokratların çoğunluğuna rağmen Trump’ın dış politikasını dizginlemek de zor bir başlık olarak öne çıkıyor. Ara seçimlerden önce de Kongre’de Trump’ın İran ile savaşı sürdürme yetkisini sınırlamaya yönelik her iki partiden ortak adımlar atılmıştı. Bu tedbirlerin bazıları Kongre’den geçmiş olsa da yürürlüğe sokulamadı.
Haziran ayında kabul edilen ve düşmanlıkların durdurulmasını öngören karar tasarısı Trump veto edememesine rağmen göz ardı edildi. Beyaz Saray, başkanın savaşı sürdürmek için geniş yetkilere sahip olduğunu savunurken, Brookings Enstitüsünden Scott Anderson, Kongre’nin başkanı zorlama yetkisinin henüz hukuki olarak netleşmemiş bir konu olduğunu ve nihai kararı yargının verebileceğini ifade ediyor.
