Ülkenin önde gelen sendikalarının konut sorunu ve yüksek yaşam maliyetleri nedeniyle yaptığı çağrıyla İspanya’da 14 yıl aradan sonra ilk kez genel greve gidildi. On binlerce kişinin katıldığı grevin ardından Barselona’da maskeli gruplar ile polis arasında çatışmalar çıktı.
Başkent Madrid’deki gösterilere yaklaşık 120 bin, Barselona’daki eylemlere ise 50 binden fazla kişi katıldı. Barselona’da maskeli kişilerin çöp konteynerlerini ateşe verdiği ve mağaza vitrinlerini kırdığı görülürken, polis göstericilere biber gazıyla müdahale etti.
İspanya genelinde ulaşım ve diğer kamu hizmetlerinde ciddi aksamalar yaşandı. İspanya’da halk, 29 Kasım’da yapılacak parlamento seçimlerinde sandık başına gidecek.
Büyük işçi sendikalarından UGT’nin lideri Pepe Alvarez, grevin “kitlesel” bir katılımla başarıya ulaştığını söyledi. CC OO sendikası lideri Unai Sordo ise katılımın “son derece önemli” olduğunu belirtti.
Çarşamba akşamı Barselona şehir merkezinde kasklı ve çevik kuvvet kalkanlı polisler yoğun güvenlik önlemi aldı. Olayların bir bölümü, kentin merkezindeki simge meydanlardan Placa de Catalunya yakınlarındaki Passeig de Gracia caddesinde meydana geldi.
Çöp konteynerlerinin ateşe verilmesiyle caddelerin ortasında küçük çaplı yangınlar çıktı. Yerel medya, bir grubun polise havai fişek attığını ve aralarında Lego mağazasının da bulunduğu dükkanları yağmaladığını bildirdi. Göstericilerin Apple mağazasına da girmeye çalıştığı görüldü.
BBC’ye konuşan ve Barselona’daki protestolara katılan bir kadın, gösterilerin büyük ölçüde barışçıl ve “neşeli” geçtiğini söyledi. Konut maliyetlerini protesto etmek için alana geldiğini belirten kadın, “Orada çok sayıda çocuk ve yaşlı vardı” dedi. Akşam saatlerinde Las Ramblas bölgesinde bulunduğunu ve sokaklarda ateşler gördüğünü aktaran kadın, “Her yerde ateş vardı, ortam çok yoğundu” ifadelerini kullandı.
Günün erken saatlerinde Madrid ve Barselona çevresinde birçok ana yolun trafiğe kapatılmasıyla ulaşımda büyük aksamalar yaşandı. İçişleri Bakanlığı çeşitli olaylar nedeniyle onlarca kişinin gözaltına alındığını açıklarken, İspanyol basını emlak ofislerine saldırılar düzenlendiğini yazdı.
Madrid’deki bir gösterici Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, genel greve geniş destek verildiğini belirterek, “Şehri tamamen durma noktasına getirdik. Yağmurlu havaya rağmen herkes dışarıda, herkes sokaklarda” dedi. 37 yaşındaki öğretmen Olga Domingo ise eyleme katılma gerekçesini, “Konut durumu kabul edilemez boyutta. Ücretlere kıyasla mevcut yaşam maliyeti kesinlikle sürdürülemez” sözleriyle anlattı.
Grev, Madrid’de 70 yıldır yaşadığı daireden tahliye edilen 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın haftalar sonra hastanede hayatını kaybetmesinin ardından uygun fiyatlı konut ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle başlayan geniş çaplı protestolarla tetiklendi.
Başkentte kira fiyatları son yıllarda yükseldi. Emlak platformu Idealista verilerine göre Madrid’de 50 metrekarelik bir dairenin ortalama aylık kirası ekim ayında 1.170 euro (1.300 dolar, 1.000 sterlin) oldu. İspanya’da ortalama aylık brüt maaş ise yaklaşık 2.460 euro seviyesinde bulunuyor. Bu tutar, konut uzmanları ve kamu kurumları tarafından makul sınır olarak önerilen yüzde 30 seviyesinin çok üzerine çıkarak ortalama brüt maaşın neredeyse yarısına denk geliyor.
Sosyalist Başbakan Pedro Sanchez, parlamentonun konut reformu planını onaylamamasının ardından geçen ay erken seçim çağrısı yaptı. İspanya’da en son genel grev, muhafazakar Mariano Rajoy hükümeti döneminde 2012 yılında düzenlenmişti.
Önceki grevler iktidardaki hükümetler için sorun oluştururken, bu grev farklı bir tablo ortaya koydu. Sanchez ve bakanları, işçileri iş bırakmaya ve uygun fiyatlı konut talep etmeye teşvik etti. Önceki grevlere katılanları öven Sanchez, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Sekiz saatlik iş gününüz. Emekli maaşınız. Kamusal sağlık hizmetiniz… Bunların hepsi kolektif kazanımlardı” ifadelerini kullandı.
Buna karşılık muhafazakar Halk Partisi (PP), hükümeti seçim kazancı sağlamak amacıyla grevi bir silaha dönüştürmeye çalışmakla suçladı. PP lideri Alberto Nunez Feijoo genel grevi “saçmalık” olarak nitelendirirken, sendikalar için “mafya” ve “çöp” ifadelerini kullandı. Anketlerde önde giden PP’nin sözcüsü Miguel Tellado ise hükümeti, 29 Kasım seçimlerinin en olası sonucu olarak görülen sağ bir hükümetin kurulmasına karşı seçmenleri uyarmak için grevi istismar etmekle suçladı. Sanchez bu hafta İspanyol televizyonuna verdiği demeçte, “Asıl saçmalık işçilerin grev hakkını sorgulamaktır” dedi.
Genel greve katılanlar arasında, Madrid’in merkezindeki farklı grev noktalarını ziyaret eden 27 yaşındaki Gonzalo Alvarez de yer aldı. Satış sektöründe çalışan Alvarez, kiracıları korumayı ve hakları konusunda bilinçlendirmeyi amaçlayan bir konut sendikasında gönüllü olarak görev yapıyor. BBC’ye konuşan Alvarez, eylül ayı sonunda Maricarmen Abascal’ın evinden tahliye edilmesinin bu protestoyu ateşleyen “küçük kıvılcım” olduğunu söyledi. Yeni ev sahiplerinin kirasını üç katına çıkardığı 87 yaşındaki kadını tanıdığını belirten Alvarez, ona yapılan muameleden derin üzüntü duyduğunu ifade etti.
Diş hijyenisti olan kız arkadaşıyla birlikte kentin güneyindeki Arganzuela semtinde küçük, tek yatak odalı bir daire kiralayan Alvarez, çift olarak toplam 1.000 euro kira ödediklerini söyledi. Bu durum, diğer faturalar hariç her ikisinin de maaşının yaklaşık yarısını barınmaya harcaması anlamına geliyor. “Gıda, elektrik, su ve doğalgaz giderleriyle birlikte bu durum tam bir delilik” diyen Alvarez, ev sahibi olma ihtimalini ise hiç görmediğini belirterek, “Ev satın alabilmek için akıl almaz miktarda para biriktirmeniz gerekiyor. Bu maaşlarla bu imkansız” diye konuştu. Alvarez, mevcut kira ve satış fiyatlarıyla bir yer satın almanın “tamamen imkansız” olduğuna inanıyor.
Öte yandan İspanya’nın en büyük işveren örgütü CEOE’nin Başkan Yardımcısı Miguel Garrido, işletmelerin konut fiyatlarıyla pek ilgisi olmadığını savunarak grevi eleştirdi. Garrido, “Bu, çalışma hayatıyla ilgili nedenlerle değil, siyasi nedenlerle yapılan ve erken seçim kararıyla yakından bağlantılı bir grevdir” dedi.
Günün ilerleyen saatlerinde İspanya’nın en büyük şehirlerinden bazılarında gösteriler düzenlenmesi planlanırken, eylemlere verilecek desteğin boyutu seçim öncesinde kamuoyundaki hoşnutsuzluğun önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Grevlere desteğin bir diğer güvenilir göstergesi ise İspanya sanayi sektöründeki elektrik talebi seviyesi olarak öne çıkıyor. Elektrik şebekesi işletmecisi Red Electrica verilerine göre, çarşamba gününün erken saatlerinde İspanya’da elektrik tüketimi yüzde 7,5 oranında düştü. 14 yıl önceki son genel grevde ise aynı saatlerdeki tüketim düşüşü yüzde 15’in üzerindeydi.
