Dünya genelinde para politikalarının değişken bir seyir izlediği ve küresel büyüme dinamiklerinin sınandığı dönemde Türkiye ekonomisi, büyüme ivmesini koruyarak kesintisiz büyüme serisini 24 çeyreğe taşıdı.
Ekonomi, salgının etkilerinin belirginleştiği 2020’nin ikinci çeyreğinde kaydettiği yüzde 10,1’lik daralmanın ardından, takip eden çeyreklerde büyüme patikasına dönerek üst üste pozitif sonuçlar kaydetti.
Türkiye ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,3 büyüdü. Üretim yöntemine göre cari fiyatlarla Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) tahmini, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 36 artarak 19 trilyon 869 milyar 747 milyon lira oldu. GSYH’nin ikinci çeyrek değeri cari fiyatlarla dolar bazında 438 milyar 347 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Türkiye ekonomisi, 2020 yılının üçüncü çeyreğinden bu yana bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla negatif büyüme kaydetmedi.
Bu süre zarfında yıllık büyüme oranı, salgın sonrası toparlanmanın etkisiyle 2021’in ikinci çeyreğinde yüzde 22,1’e kadar yükseldikten sonra kademeli olarak yavaşlayarak 2026’nın ikinci çeyreğinde yüzde 2,3 seviyesine gerilese de pozitif seyrini korudu.
Söz konusu uzun soluklu büyüme döneminde sektör performansları da dikkati çekti. Bu dönemde, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış verilere göre en hızlı büyüyen sektör bilgi ve iletişim oldu.
Salgın sonrasında hız kazanan dijitalleşme eğilimi, telekomünikasyon, yazılım ve dijital hizmetlere yönelik talebi artırırken, bilgi ve iletişim faaliyetlerinin bu dönemde ekonominin en hızlı büyüyen sektörlerinden biri olarak öne çıkmasını sağladı. Sektör, bahsedilen dönemde kümülatif olarak yüzde 58 büyüdü.
Analistler, bilgi ve iletişim sektöründeki büyümeyi salgın sonrası hızlanan dijitalleşme, uzaktan çalışma altyapısına yönelik yatırımlar, e-ticaretin yaygınlaşması ve telekomünikasyon ile yazılım hizmetlerine yönelik talep artışıyla ilişkilendirdi.
Bu performans, aynı dönemde ekonominin genelinin kaydettiği yüzde 52’lik büyümeyi geçerken, sektörün ortalama yıllık büyüme hızı da yüzde 9,7 ile diğer tüm sektörlerin üzerinde seyretti.
Bahsedilen dönemde tarım, ormancılık ve balıkçılık yüzde 3 ile neredeyse durağan seyrederken, inşaat yüzde 13,5 ve finans ve sigorta yüzde 14’lük performans sergiledi. Sanayi sektörü yüzde 23’lük artışla büyüme ortalamasının biraz altında kaldı.
Büyümenin harcama yöntemiyle hesaplanan bileşenleri de ekonomideki iç ve dış talep dinamiklerine ilişkin önemli ipuçları verdi.
Yerleşik hane halklarının tüketim harcamaları, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 3,5 yükseldi. Türk ekonomisinin 24 çeyreklik kesintisiz büyümesinde iç talep dinamiklerinin gücünü koruduğu görüldü.
Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 1,8 azalırken gayri safi sabit sermaye oluşumu yüzde 0,6 artış kaydetti. Mal ve hizmet ihracatı, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 3,4, ithalatı ise yüzde 6,4 azaldı.
İş gücü ödemeleri söz konusu dönemde yüzde 36,7, net işletme artığı/karma gelir ise yüzde 38,7 artış gösterdi. İş gücü ödemelerinin cari fiyatlarla gayri safi katma değer içindeki payı geçen yılın ikinci çeyreğinde yüzde 38,3 iken, bu oran bu yılın aynı döneminde yüzde 38,1 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı da yüzde 41,3 iken ikinci çeyrekte yüzde 41,6 olarak belirlendi.
