İsrail ordusunun Ekim 2023’te başlattığı ve Ekim 2025’te sağlanan ateşkese rağmen devam eden saldırıları Gazze’deki eğitim sisteminde büyük tahribata yol açtı.
Gazze’de 165’ten fazla okul, üniversite ve eğitim kurumu tamamen yıkıldı, çok sayıda eğitim kurumu hasar gördü veya yerinden edilen Filistinliler için barınma alanlarına dönüştürüldü.
Gazze’deki Eğitim Bakanlığının verilerine göre, İsrail saldırılarının başladığı 2023’ten bu yana düzenli eğitimden mahrum kalan öğrencilerin eğitim aldığı gün sayısı, 2023 öncesi dönemin üçte birinin altına düştü.
Okulların önemli bir bölümü ise eğitim ortamı olmaktan çıkarak “geçici acil durum noktalarına” dönüştü.
Bakanlığın 15 Temmuz’da yayımladığı “Gazze Şeridi’nde 2023-2026 dönemindeki eğitim durumuna” ilişkin raporda, saldırıların öğrenciler, öğretmenler ve eğitim altyapısı üzerinde büyük çaplı insani ve demografik kayıplara yol açtığı belirtildi.
Gazze’de yeni eğitim-öğretim döneminin, idari personel ve öğretmenlerin 16 Eylül’de görevlerine dönmesiyle başlaması, öğrencilerin ise 19 Eylül’de eğitime katılması planlanıyor.
Filistin Eğitim ve Yükseköğretim Bakanlığı, 6 Eylül’de yaptığı açıklamada, yarım milyondan fazla öğrenciye hizmet vermek amacıyla Gazze Şeridi’nde yüz yüze eğitim yapılacak yaklaşık 700 noktanın hazırlıklarının tamamlanmak üzere olduğunu bildirdi.
Bu kapsamda 25 geçici okulun da hazırlanması planlanırken yüz yüze eğitime ulaşamayan öğrenciler için çevrim içi eğitim hizmeti sunulacak.
Düzenlemelerin, Gazze Şeridi’ndeki yaklaşık 541 bin öğrencinin mevcut imkanlar dahilinde eğitimlerini sürdürmesine olanak sağlaması bekleniyor.
Gazze’deki Eğitim Bakanlığının verilerine göre, İsrail’in Gazze’de sivil yerleri de hedef alan saldırılarında okul çağındaki 20 bin 51’den fazla öğrenci yaşamını yitirdi.
Okula gitmesi gereken 19 bin 886’dan fazla öğrenci ise Gazze Şeridi’nden ayrıldı. Can kayıpları ve öğrencilerin Gazze’den ayrılması, eğitim sisteminin işleyişini ciddi şekilde etkiledi.
Bakanlıkta çalışan 769’dan fazla personel ile devlet okulları, özel okullar ve Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) okullarında görev yapan 532’den fazla öğretmen de İsrail ordusunun saldırılarında hayatını kaybetti.
İsrail’in saldırıları öncesinde Gazze’de 584 okul binası bulunuyordu. Gazze’deki hükümetin Medya Ofisinin daha önce açıkladığı verilere göre, bölgedeki okulların yüzde 95’i İsrail saldırıları nedeniyle zarar gördü.
Eğitim Bakanlığı verilerine göre, İsrail saldırılarında devlet okullarına ait 309 binadan 55’i tamamen, 12’si kısmen yıkıldı; 8 bina ağır, 50 bina orta, 59 bina ise hafif hasar aldı.
Özel okullara ait 70 binadan yaklaşık 30’u tamamen, 26’sı kısmen yıkılırken, 11 bina ağır, bir bina ise hafif hasar gördü.
Engellilere yönelik eğitim veren 23 özel eğitim binasından 11’i tamamen, 6’sı kısmen yıkıldı; 2 bina ağır, 4 bina ise hafif hasar aldı.
İsrail saldırılarından önce Gazze’de UNRWA’ya ait 182 okul bulunduğu ancak bu binalardaki yıkımın ayrıntılarına ilişkin veri paylaşılmadığı kaydedildi.
Birleşmiş Milletlerin (BM) 2 Eylül’de yayımladığı rapora göre, Gazze’deki okulların çoğu Ekim 2023’ten sonra kapatıldı veya yerinden edilen Filistinlilerin barındığı merkezlere dönüştürüldü.
BM, okulların büyük bölümünün veya barınma merkezlerindeki bazı alanların küçük çocuklar için geçici eğitim alanı olarak yeniden açılabildiğini, ancak Gazze’deki eğitimin büyük bölümünün 2024’ten bu yana çevrim içi uzaktan eğitim programlarıyla sürdürüldüğünü bildirdi.
Uzaktan eğitimin “ideal eğitim ortamı” olmadığını belirten BM, mevcut koşullarda bunun Gazze’de yerinden edilen Filistinli çocukların büyük bölümüne sunulabilen tek imkan olduğunu kaydetti.
Eğitim Bakanlığının raporuna göre, İsrail saldırıları nedeniyle 440 bin öğrenci sırası, 142 bin 242 masa, 9 bin 308 yazı tahtası ve diğer binlerce eğitim malzemesi kullanılamaz hale geldi.
Devlet okullarında yeniden kullanılabilecek yalnızca 1566 derslik kaldı. Bu sayı, saldırılar öncesindeki toplam dersliklerin yüzde 21’ini geçmiyor.
Bu dersliklerin büyük bölümü yerinden edilen Filistinlilerin barınma alanı olarak kullanılıyor ya da onarılması için gerekli finansmanın bulunmaması nedeniyle hala kullanılamaz halde.
Okulların yanı sıra idari tesisler de İsrail saldırılarından zarar gördü. Bakanlık verilerine göre 46 idari binadan 42’si İsrail ordusunun saldırılarında tamamen yıkıldı.
İsrail saldırıları nedeniyle Gazze’de eğitim-öğretim süresi 2022-2023 döneminde 200 gün iken 2025-2026 eğitim-öğretim yılında 60 güne kadar düştü. Haftalık ders sayısı da 30’dan 12’ye geriledi.
Bakanlığın raporunda, yılda 140 eğitim gününün kaybedilmesinin Gazze’deki öğrencilerin eğitim-öğretim yılının üçte ikisinden mahrum kaldığı anlamına geldiği vurgulandı.
Raporda, şu ifadelere yer verildi:
“Zorunlu aksama, okulu sürdürülebilir bir öğrenme ortamından geçici bir acil durum noktasına dönüştürdü ve savaşın sürdüğü yılı, normal bir yılın yüzde 30’undan daha azına indirgedi. Toplam öğrenme kaybı ise 700 eğitim saatini tüketti.”
Öğrencilerin aldığı derslerin Arapça, İngilizce, matematik ve fen bilimleri olmak üzere dört temel dersle sınırlandırıldığı belirtilen raporda, İsrail saldırıları öncesinde ise eğitim kademesine göre verilen ders sayısının 8 ila 12 olduğu aktarıldı.
Gazze’de çok sayıda anaokulunun hizmet dışı kalması, okul öncesi eğitimi de ciddi şekilde etkiledi.
Ekim 2023 öncesinde Gazze’deki yaklaşık 619 anaokulunda 65 bin 969 çocuğa hizmet verildiği kaydedilen raporda, okul öncesi eğitimde yaşanan kesintinin, özellikle takip eden yıl okula başlayacak çocuklar açısından “öğrenmenin temel başlangıç aşamalarından birinin kaybedilmesi” anlamına geldiği ifade edildi.
İsrail saldırılarının öğrenciler ve öğretmenler üzerindeki psikolojik etkilerine de raporda geniş yer verildi.
Saldırıların “travma, kayıp, yerinden edilme ve güvensizlikle dolu bir eğitim ortamına” neden olduğu belirtilen raporda, “Psikolojik ve sosyal etkiler, öğrencilerin okula devam etme, öğrenme ve azim gösterme kabiliyetlerini doğrudan etkileyen bir faktör haline geldi.” ifadesi kullanıldı.
Bu durumun öğrenci ve öğretmenlerde “kaygı, motivasyon düşüklüğü, dikkat dağınıklığı, davranış sorunları ve okul rutinlerini yeniden kurmada zorluk” olarak ortaya çıktığı kaydedilen raporda, bu sorunların “geçici problemler” olmadığı, eğitim ve aidiyet duygusunu etkileyebilecek uzun süreli psikolojik strese dönüştüğü vurgulandı.
İsrail’in Gazze’ye Ekim 2023’ten bu yana düzenlediği saldırılarda 73 bin 470 Filistinli hayatını kaybetti, 174 bin 540 kişi yaralandı. Enkaz altında ve yol kenarlarında halen binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.
