Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların tasfiye süreciyle ilgili açıklamalarda bulundu.
Fon meselesinde tasfiye sürecinin öngördükleri hızda ve çerçevede gittiğini vurgulayan Şimşek, tasfiyeyle şeffaflık, etkinlik ve adalet gibi temel ilkeleri belirlediklerini söyledi.
Şimşek, ara ödeme için Türkiye Büyük Millet Meclisinde tasfiyeye ilişkin kanun teklifinin görüşüldüğünü hatırlatarak, kanun geçtikten sonra fonlardaki kaynakların durumuna göre 1 milyon liraya kadar ödemelerin hızlı şekilde yapılacağını bildirdi.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve diğer bütün ilgili kurumların hazırlıklarını tamamladığına işaret eden Şimşek, tasfiyeyi “olağan” ve “olağanüstü” olmak üzere ikiye ayırdıklarını ifade etti.
Olağan tasfiyenin mali yapıları nispeten yönetilebilir olan portföy yönetim şirketleri için uygulamaya konulduğuna dikkati çeken Şimşek, şöyle devam etti:
“Toplamda 7 portföy yönetim şirketinin bünyesindeki 131 fon tasfiyeye alındı. Tasfiyeye alınan 131 fonun 66’sı tamamen tasfiye edildi. 7 portföy yönetim şirketinden 3’ünün tam tasfiyesi tamamlandı. 45 bin 747 hesaba 40,8 milyar lira ödendi ve normal tasfiye başarılı bir şekilde gerçekleşti. Normal tasfiyeye tabi ve tasfiyesi tamamlanan 3 portföy yönetim şirketinde para piyasası fonu yatırımcıları bırakın zarara uğramayı, 17 Eylül’e göre ortalama yüzde 1,43 ilave temettü getiri aldılar. Hisse senedinin değerleri şişirilmiş olduğu, yani şirketin temellerinden bağımsız ve fiktif bir şekilde değerler arttığı için hisse senedi yoğun fonlarda yatırımcılar 17 Eylül’deki portföy değerinin ortalama yüzde 58’ini alabildiler. Yani yüzde 42 daha düşük bir ödeme aldılar ama bu tamamen hisse senetlerinin değerlerinin düşüşünden kaynaklanıyor. Hisse senedi fiyatları şişkin olmayan fonlar yine daha yüksek şekilde geri dönüş aldılar.”
Bakan Şimşek, geçen hafta SPK’nin Hedef Portföy Yönetim Şirketinin fonlarını da normal tasfiyeye tabi tutmaya karar verdiğini belirtti. Hedef Portföy Yönetim Şirketinde 31 fonun olduğunu, bunun 4’ünün para piyasası fonu olduğunu dile getiren Şimşek, “Toplamda 23 bin 925 hesap var. Kurumlarımızın amacı, bu hafta itibarıyla Hedef Portföy Yönetim Şirketini de normal tasfiye sürecine tabi tutup bu süreci tamamlamak. Muhtemelen bu hafta sonu itibarıyla 7 portföy yönetim şirketinden 4’ünün normal tasfiyesi tamamlanmış olacak. Bu niye önemli? Çünkü hem şeffaf hem etkin hem de adil bir şekilde bu süreç yönetiliyor.” dedi.
Geriye nispeten büyük 3 portföy yönetim şirketinin kaldığı bilgisini veren Şimşek, “Tera, Pusula ve Atlas bugün itibarıyla olağanüstü tasfiyeye tabi. Atlas’ın sahipleri bir süredir tasfiyeci kurumla diyalog içindeler ve dışarı çıkarılan birtakım varlıkları, değerleri veya fon kaynağını geri iade etme konusunda bir irade ortaya koymuş durumdalar. Bir müzakere süreci var. Sahiplerine ilişkin tedbirler alındı. Tasfiyeden sorumlu kurumun bize söylediğine göre fondan bir miktar kaynak dışarı çıkarılmış, o kaynağın geri iadesinden bahsediyoruz.” ifadesini kullandı.
Şimşek, TBMM’deki kanun teklifi kabul edildikten hemen sonra olağanüstü tasfiyeye tabi şirketlerde 1 milyon liraya kadar küçük yatırımcıları ve para piyasası fonu yatırımcılarını önceliklendirecek şekilde süreç izleneceğini belirterek, “Burada da yaklaşık 390 bin hesap, 1 milyon liraya kadar ödeme kabiliyeti olursa temizlenmiş olacak. Bu normal tasfiyeye tabi olan hesaplardan bahsetmiyoruz, olağanüstü tasfiye.” diye konuştu.
TMSF, Adalet Bakanlığı ve Merkezi Kayıt Kuruluşunun birlikte çalıştığını, geliştirilen algoritmayla bu fonların doğumundan ölümüne kadar geçen süreçte piyasa bozucu faaliyetlere iştirak edenlerin ve buradan kazanım elde edenlerin hepsinin belirlendiğini vurgulayan Şimşek, şunları söyledi:
“Bunlar liste halinde TMSF’ye ve Adalet Bakanlığına verildi. TMSF’nin yönettiği süreçte 131 fon için 131 tane hesap açtık. Artı, bir tane de genel iade hesabı açtık. 132 tane hesap açıldı. Bu 132 hesaba iki kanaldan kaynak gelecek. Gönüllü iadeler. Burada bir süreç işliyor. Eşik değerlerin hepsini belirledik. Verilerin hepsi duruyor ama önce reel olarak 10 milyon lira ve üzeri buradan kazanım elde edenlere başvurulacak. Bir algoritma var, TEFE-TÜFE ile uyarlanacak. Buradan nemalanan şirketler ve kişiler davet edilecek. Çünkü bunların manipülasyona iştirak durumu veya değerlendirilmesi söz konusu olabilir. Gönüllü iade ederlerse sorun yok, etmezlerse tabii ki hukuki bir süreç Adalet Bakanlığı’mız tarafından işletilecek.”
Şimşek, vatandaşların fonlarda kalan haklarının saklı olduğunu ve hukuken üzerine gideceklerini belirterek, birlikte hareket edenlerin kişisel mal varlıklarına da başvurulacağını bildirdi.
Sermaye piyasalarının bu süreçten çok daha sağlıklı bir yapıyla çıkacağını dile getiren Şimşek, “Geçici tasfiye düzenlemesini Meclise gönderirken Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak kalıcı reform düzenlemesine de çalışmıştık, bir taslağa dönüştürmüştük. Fakat haklı olarak ‘Tasfiyeyi önceliklendirelim, kalıcı yapısal düzenlemeleri ise biraz daha sakin kafayla yapalım.’ dedik. Çünkü bizim için sermaye piyasaları da çok değerli.” dedi.
Bakan Şimşek, sermaye piyasalarının gelişmesini sekteye uğratacak yaklaşım içine de girmeyeceklerini ifade ederek şöyle konuştu:
“Piyasa bozucu faaliyetler, koordineli hareketler, içeriden bilgiyle yapılan alışverişler, bütün bunlara ilişkin çok kapsamlı, yaptırımları ciddi şekilde artıracak, yaptırımlar öncesinde gözetimi, denetimi güçlendirecek yaklaşım içine gireceğiz. Bir kere şunu açıkça söyleyeyim, ilgili kurumlarımızın kurumsal kapasitesini güçlendireceğiz. Bu niye önemli? Çünkü piyasa çok sofistike, çok gelişmiş algoritmalar, birlikte hareketler var. Bizim de bu teknolojileri kullanmamız gerekecek. O nedenle bizim düşüncelerimizden bir tanesi, bu üst kurullardaki insan kapasitesini, kaynağını güçlendirmek. Gerekirse ücret düzenlemelerinden tutun, kadro karşılığı sözleşmeli statüden tutun, gerekirse bizim Vergi Denetim Kurulu’muzda yanlış hatırlamıyorsam bugün itibarıyla 7 bin 100’ün üzerinde müfettişimiz var, oradan birkaç yüz deneyimli vergi müfettişini kanunla, belirli bir sürece tabi tutarak ilgili kurumlarımıza aktaracağız. Burada bağımsız düzenleyici denetleyici kuruluşlar var ve bunların kapasitesinin çok güçlü olması lazım. Mevzuat açığımız varsa o da giderilecek.”
Denetimi, gözetimi yapacak kurumların da kapasitelerinin güçlü şekilde yeniden tasarlanacağını ve güçlendirileceğini söyleyen Şimşek, “Hazine ve Maliye Bakanlığında yetişmiş insan kaynağı var. Biz kanuni düzenlemeyle bu alanlara önemli bir geçici veya kalıcı insan kaynağı aktaracağız.” ifadesini kullandı.
Yeni düzenleme hazırlıklarına ilişkin de bilgi veren Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:
“Şeffaflığı artıran, manipülasyonların yapılmasında kullanılan açıkların çoğu fon rehberiyle kapatıldı. Bu önemli bir adım ama yeterli değil. Dolayısıyla daha ileri bir düzenlemeye çalışıyoruz ve bu düzenlemeleri inanıyorum ki parti grubumuz nihai şeklini verip TBMM’ye bu sene içinde sunar ve kabul görür diye ümit ediyoruz. Fon rehberinin uygulanması ertelenmeyecek. Çünkü doğru bir karar ve uyum konusunda herkes hesabını kitabını ona göre yapsın. Zenginlerin kendi paralarıyla aldıkları riskler ki dünyada buna özel fon deniliyor, bizde de serbest fon deniliyor, serbest fonlar TEFAS’a açılmasa bugünkü düzeyde zaten hiçbir sorun yaşanmayacaktı.”
Aşırı regülasyon riskini de dikkate alacaklarını vurgulayan Şimşek, sektörle de diyalog içinde olacaklarını ifade etti.
Şimşek, “Ben arkadaşlara ‘Sektörde manipülasyona bulaşmamış, 20 önemli büyük fonun yöneticileriyle bir araya gelelim, onları dinlemek istiyoruz.’ dedim. Çünkü bu düzenlemeleri sektörle de istişare edeceğiz. Ama eğer fon rehberi sürecinde, SPK’nin bana verdiği bilgiye göre sektörün taleplerini dikkate alsaydık rehber diye bir şey çıkmayacaktı.” dedi.
Koordineli işlemlere yönelik sürekli yaptırım ve fiili dolaşım oranlarının kendileri açısından oldukça önemli olduğunu vurgulayan Şimşek, şunları söyledi:
“Açıklanan fiili dolaşım oranlarının bağımsız bir kurumca doğrulanması bizim açımızdan çok önemli. Çünkü zaten manipülasyonun önemli bir kısmı, bu fiili dolaşımdaki sıkıntılardan kaynaklanıyor. Fiili dolaşımın oranı yeterli mi, değil mi o hususlara çalışılıyor. Vatandaşa satılacak fonların TEFAS’a açık olup olmaması hususu değerlendiriliyor. Sonuçta, kapsamlı bir düzenleme hazırlanacak. Sektörle muhtemelen önümüzdeki ay içinde istişareler de yapılacak. Sonra da nihai kertede grubumuz tarafından Yüce Meclis’in iradesine sunulacak. Bu türden fon meselesinin bir daha yaşanmaması için ne yapılması gerekiyorsa yapılacaktır. Çünkü sermaye piyasaları bizim değer verdiğimiz, reel ekonomi açısından kritik bir alan. Bu tamahkarlara, sahtekarlara bırakmayacağımız kadar değerli bir alan.”
