2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’na göre, Ay Araştırma Projesi ve Yerli Uydu Geliştirme projeleri başta olmak üzere “Milli Uzay Programı” kapsamında yeni adımlar atılacak.
Uzay havasındaki değişimlerin etkilerini izlemek ve modellemek üzere UHUM’un kurulmasına yönelik hazırlıklar başlayacak.
Milli Uzay Programı’nın yetkinliği artırma hedefi kapsamında tasarlanan UHUM ile uzay havasındaki değişimlerin etkilerinin izlenmesi ve modellenmesi amaçlanıyor. Merkez için daha önce açıklanan hedefler arasında üniversiteler ve araştırma kuruluşlarındaki çalışmaların desteklenmesi, birbirine entegre edilmesi ve uluslararası iş birliklerinin yürütülmesi bulunuyor.
Uzay havasındaki değişimler, uyduların ömrünü ve haberleşme ile seyrüsefer hizmetlerini etkileyebiliyor. Güneş fırtınaları yeryüzündeki elektrik iletim sistemlerinde ve haberleşmede de kesintilere yol açabildiğinden bu koşulların sürekli izlenmesi ve tahmin edilmesi önem taşıyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğunda, Türkiye Uzay Ajansı, TÜBİTAK ve üniversitelerin iş birliği yapacağı çalışmalarla uzay teknolojilerine yönelik altyapı da geliştirilecek.
Uzay havasındaki değişimleri gözlemenin önemi
Uzay fiziğinin alt alanlarından uzay havası, Güneş Sistemi’nde değişen koşulları ele alıyor. Bu ortamda meydana gelen fiziki olaylar, başta uyduların kullanım ömrü olmak üzere uydu aracılığıyla sunulan haberleşme ve seyrüsefer hizmetlerini etkileyerek aksamalara veya kesintilere yol açabiliyor.
Güneş fırtınaları, yeryüzündeki elektrik iletim sistemlerini devre dışı bırakarak geniş bölgelerde uzun süreli elektrik kesintilerine neden olabiliyor. Haberleşme, jeofizik ölçümler ve iklim üzerinde de etkili olabilen bu olaylar, uzay havasının kesintisiz izlenmesini, tahmin edilmesini ve fiziksel süreçlerin daha iyi anlaşılmasını gerekli kılıyor.
Bazı ülkeler ve uluslararası kuruluşlar, bu alanda merkezler kurup projeler geliştirerek uzay havasına ilişkin hizmetler sunuyor. Türkiyede ise uzay havası, uzay bilimi ve astrofizik çalışmalarının koordinasyonu, temel hizmetlerin sunulması ve uluslararası işbirliklerinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan yapının UHUM ile oluşturulması amaçlanıyor. Merkez bünyesindeki çalışmalarla üniversitelerin ve araştırma kuruluşlarının uzay havasına yönelik faaliyetlerinin desteklenmesi ve uzayda gerçekleştirilecek deneyler için projeler geliştirilmesi öngörülüyor.
Ay görevi ve İMECE uydularında yeni aşamalar
Ay Araştırma Programı’nın ilk aşaması olan AYAP-1 kapsamında geliştirilen uzay aracının 2027’de fırlatılması planlanıyor. Projede, kritik uzay teknolojilerine yönelik doğrulama, entegrasyon ve test faaliyetleri sürdürülüyor.
Yüksek Çözünürlüklü Takım Uydu Geliştirilmesi Projesi kapsamında ise İMECE-2’nin (TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen Türkiye’nin ilk yerli ve milli metrealtı çözünürlüklü yer gözlem uydusu) entegrasyon, çevresel test ve fırlatma hazırlıkları gelecek yıl tamamlanacak. İMECE-3’ün sistem entegrasyon faaliyetleri de gerçekleştirilecek.
Öte yandan TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü bünyesindeki yer istasyonu ve elektrikli itki altyapılarının geliştirilmesine devam edilecek.
