Çarşamba günü İspanya’da iki trenin çarpışması sonucu meydana gelen ve yetkililerin hem bilgisayar sistemi arızası hem de bariz bir insan hatasından kaynaklandığını belirttiği kazada onlarca kişi hayatını kaybetti.
Toledo vilayetine bağlı Urda kasabası yakınlarında, Madrid ile Sevilla’yı birbirine bağlayan yüksek hızlı tren hattında bir trenin diğerine arkadan çarpması sonucu en az 68 kişi öldü ve 100’den fazla kişi yaralandı.
İspanya ulusal demiryolu şirketi Renfe tarafından işletilen trenlerden biri, bölgedeki tüm tren trafiğinin LZB tren yönetimi güvenlik sistemindeki bir sorun nedeniyle aksadığı bir sırada, özel şirket Iryo tarafından işletilen durağan haldeki trene çarptı.
Bu çarpışma, ocak ayında Cordoba vilayetinde 40’tan fazla kişinin öldüğü büyük kazanın ve Barselona yakınlarında bir makinistin öldüğü kazanın ardından İspanya’da bu yıl yaşanan üçüncü ölümcül demiryolu olayı oldu.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez çarşamba günü kaza yerinden yaptığı açıklamada tüm İspanya’nın yasta olduğunu belirterek kurbanların aileleriyle tam dayanışma içinde olduğunu ifade etti.
İspanya Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, bir bilgisayar sistemi arızasının 63 kilometrelik yol boyunca güvenlik sisteminde bir soruna yol açtığını ve bölgedeki tüm trenlerin otomatik olarak durmasına neden olduğunu söyledi. O noktada, İspanya demiryollarını yöneten devlete ait ADIF şirketi sistemin kontrolünü manuel olarak ele aldı ve kırmızı ışığa rağmen yüksek hızlı Renfe treninin hat boyunca güneye doğru devam etmesine izin verme kararı alındı.
Renfe trenine, bir tren kontrolörünün hatalı emri nedeniyle herhangi bir hız kısıtlaması olmaksızın ilerleme yetkisi verildi. Puente, bunun sonucunda trenin yerel saatle 08.36 ile 08.52 arasında saatte yaklaşık 200 kilometre hızla yoluna devam ettiğini ve sonunda duran Iryo trenine çarptığını belirtti. Ulaştırma bakanı düzenlediği basın toplantısında, hareketi yasaklayan kırmızı bir sinyal olmasına rağmen trene ilerleme yetkisi verildiğini ve bunun açıklanamaz koşullar altında alınmış bir karar olduğunu kaydetti.
Puente’nin açıklamalarının ardından İspanyol sendikası CSIF, hükümetten soruşturmaya ve ADIF trafik şefinin masumiyet karinesine saygı göstermesini talep ederek ulaştırma bakanını istifaya çağırdı. Ölenlerden 24’ünün Madrid’den Sevilla’ya giden Renfe treninde, 44’ünün ise yine Madrid ile Sevilla arasında sefer yapan Iryo treninde olduğu açıklandı. Puente, olayla ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütüleceğini sözlerine ekledi. Sanchez ise ihmal varsa ortaya çıkacağını, güvenlik sisteminde hatalar varsa en sert şekilde ele alınacağını vurguladı.
Yolcular kaza anının çok kaotik olduğunu, insanların anında koltuklarından fırlayarak vagonların içinde birbirlerinin üzerine düştüğünü anlattı. Hayatta kalan bir yolcu, bir vagonun yandığını, diğerinde insanların mahsur kaldığını ve ana vagonda insanların enkaz altında kaldığını söyledi. 25 yaşındaki Yoander adlı bir başka yolcu ise uyuduğunu ve uyandığında önündeki koltuklara çarptığını anlattı. Yüzünden ve bacağından yaralandığını belirten Yoander, acı çektiğini ancak kendisinden daha fazla yardıma ihtiyacı olan insanlar olduğunu ifade etti.
Renfe yüksek hızlı treninde seyahat eden Patricia isimli bir kadın, treninin kazadan önce yaklaşık 20 dakika boyunca durduğunu ve yoğun trafik olduğunu açıklayan bir anons yapıldığını söyleyerek hareket ettikten kısa süre sonra çarpışmanın gerçekleştiğini kaydetti. Castilla ve La Mancha özerk yönetiminin son güncellemesine göre, Iryo treninde 151, Renfe treninde ise 393 yolcu bulunuyordu.
Kazanın hemen ardından olay yerine onlarca itfaiye aracı, ambulans ve polis aracı sevk edildi. İspanya sivil muhafızları, devasa bir acil durum müdahalesi için çok sayıda çadır kurdu. İspanya içişleri bakanlığı, kurtarma çalışmalarına yardımcı olmak üzere kaza yerine 500’den fazla acil durum personelinin yanı sıra en az üç helikopter ve çok sayıda dron konuşlandırıldığını açıkladı. Devlete ait Renfe yüksek hızlı treninin bazı vagonları raydan çıkarak yan yattı.
Yetkililer ağır yarası olmayan yolcuları otobüslerle olay yerinden uzaklaştırdı. Aralarında İspanya ve Brezilya vatandaşlarının da bulunduğu tahliye edilen yolcuların bazılarının yüzlerinde kesikler ve burun kanaması gibi hafif yaralanmalar olduğu görüldü. ABD Dışişleri Bakanlığı, tren çarpışmasında birkaç Amerikalının yaralandığını açıkladı.
Kaza mahalline yaklaşık sekiz kilometre uzaklıktaki Urda kasabasına onlarca ambulans ve acil servis aracı ulaştı. Kasabanın spor merkezinde görev yapan Kızılhaç çalışanları yaralıları tedavi altına aldı. İspanya Sivil Muhafızları, kazazedelerin kimliklerini hızla tespit etmek için farklı şehirlerde dört ofis açtıklarını duyurdu. Bölgesel hükümet tren kazasının ardından acil kan bağışı çağrısında bulundu.
Başbakan Sanchez, aynı yıl içinde yüksek hızlı trenleri içeren iki korkunç trajedi yaşadıklarının açık olduğunu belirterek ocak ayında Cordoba vilayetinde 40’tan fazla kişinin ölümüne neden olan diğer büyük kazayı hatırlattı. Çarşamba günkü kaza, Adamuz kasabası yakınlarındaki ocak ayı tren felaketinin yaşandığı yere yaklaşık 210 kilometre mesafede, aynı yüksek hızlı tren güzergahı üzerinde meydana geldi.
Ancak bu yılın başlarındaki tren kazasının nedeni belirgin şekilde farklıydı. İspanya kamu yayıncısı RTVE’ye göre bu çarpışma, raydaki bir kırılma nedeniyle raydan çıkan ve bitişik raya geçen bir treni içeriyordu. Adamuz’daki tren felaketinden önce, İspanya makinistler sendikası Semaf, yüksek hızların demiryolu hatları boyunca aşınma ve yıpranmaya neden olduğuna dair endişelerini dile getirmişti.
Adamuz tren felaketinden günler sonra Barselona yakınlarında meydana gelen bu yılki üçüncü kazada ise şiddetli yağışlı bir günde bir banliyö treni raydan çıktı. Art arda gelen olaylar, İspanya’nın demiryolu altyapısı ve sistemleri konusundaki endişeleri artırdı.
Ancak Avrupa Birliği istatistikleri, İspanya’nın demiryolu güvenlik sicilinin diğer birçok Avrupa ülkesinden daha iyi olduğunu gösteriyor. Bir Eurostat raporuna göre 2023 yılında İspanya’da bir milyon kişi başına 1’den az demiryolu ölümü gerçekleşti ve bu da ülkeye o dönemde AB’deki en iyi sicili kazandırdı.
