Dekontta kiranın hangi aya ait olduğunun açıkça belirtilmemesi, ödemenin ispatını güçleştirebilir ve kiranın ödenmediği iddiasıyla tahliye ya da icra takibi başlatılması riskini doğurabilir.
Kira bedelinin banka üzerinden gönderilmesi, ödemenin hangi amaçla yapıldığının açıkça belirtilmesiyle daha güvenli hale geliyor. Açıklama kısmının boş bırakılması veya eksik doldurulması, taraflar arasında bir anlaşmazlık yaşandığında kiracının ödeme yaptığını ispatlamasını zorlaştırabiliyor.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zafer İçer, kiracının yalnızca para gönderdiğini değil, bu ödemenin hangi borca karşılık yapıldığını da ortaya koyabilmesi gerektiğini belirterek şu uyarıda bulunuyor:
“Kira ilişkisinde kiracının temel borcu, kira bedelini zamanında ve eksiksiz ödemektir. Taraflar arasında sonradan bir uyuşmazlık çıktığında, kiracının yalnızca para gönderdiğini değil, bu parayı hangi borcuna karşılık gönderdiğini de ortaya koyabilmesi gerekir.”
Sosyal medyaya yansıyan WhatsApp yazışmalarında bazı ev sahiplerinin kiracılarından, banka transferlerinin açıklama kısmına “kira ödemesi” yerine “borç” ya da “diğer” yazmasını talep edebiliyor. Ancak açıklama kısmına farklı bir ifade yazılması, ödemenin hukuki niteliğini tek başına değiştirmiyor.
İçer, gerçeğe aykırı açıklama taleplerinin hukuken korunmadığını vurgulayarak şunları söylüyor:
“Kira bedelinin gerçekte ne amaçla ödendiği belliyken, ödemenin farklı bir işlem gibi gösterilmek istenmesi hukuken sorunludur. Banka açıklamasına ‘borç’, ‘emanet’ veya başka bir ifade yazılması, gerçekte kira bedeli olarak yapılan ödemeyi başka bir hukuki işleme dönüştürmez.”
Bazı ev sahipleri vergiden kaçmak için her ne kadar kiracılarından bu talepte bulunsa da kira gelirinin vergi sorumluluğu bu açıklamalardan ibaret değil. Çünkü kira gelirinin beyan edilmemesi ya da eksik gösterilmesi, yalnızca ev sahibi ile kiracı arasındaki bir mesele değil; vergi yükümlülüklerini de ilgilendiriyor.
İçer, kira gelirinin beyan edilmemesi halinde uygulanabilecek yaptırımlara ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor:
“Kiraya verenin beyan etmesi gereken kira gelirini hiç beyan etmemesi veya olduğundan düşük göstermesi hâlinde, vergi idaresi tarafından ödenmeyen vergi tarh edilebilir. Ayrıca vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi mali yaptırımlar gündeme gelebilir”
Sahte veya yanıltıcı belgelerin kullanılması durumunda ise olayın niteliğine göre daha ağır hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda süreç, hapis cezası öngörülen vergi kaçakçılığı suçlarına kadar uzanabilir.
Kiracıların olası anlaşmazlıklarda mağduriyet yaşamaması için kira ödemelerini banka üzerinden yaparken açıklama kısmına “kira bedeli” ifadesini ve ödemenin ait olduğu ayı yazmaları, dekontları da saklamaları önem taşıyor.
