Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in görüşmesinin ardından iki ülke arasında ticaretin geliştirilmesi, gümrük işlemlerinde bilgi paylaşımı, sosyal güvenlik alanında işbirliği ve iş dünyasının desteklenmesine yönelik anlaşmalara imza atıldı.
İmzalanan anlaşmalar kapsamında, karşılıklı pazar erişim imkanlarının artırılması, ticaret süreçlerinin hızlandırılması ve iş dünyasına yönelik yeni kurumsal işbirliği mekanizmalarının oluşturulması hedefleniyor. Sosyal güvenlik alanındaki düzenlemelerin ise iki ülke vatandaşlarının sosyal haklarının korunmasına yönelik işbirliğini güçlendirmesi öngörülüyor.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlenen bilgilere göre, Türkiye’nin Özbekistan’a ihracatı ocak-eylül döneminde 1 milyar 107,5 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde Özbekistan’a en fazla ihracat 309,4 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri sektöründe gerçekleşirken, hazır giyim ve konfeksiyon ile hububat sektörleri ihracattaki artışlarıyla öne çıktı.
İki ülke arasında geçen yıl 3,1 milyar dolar olarak gerçekleşen ticaret hacminin ilk aşamada 5 milyar dolara, orta vadede ise 10 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor. Bu kapsamda sanayi, enerji, ulaştırma, lojistik, tarım ve tekstil başta olmak üzere çeşitli sektörlerde karşılıklı yatırımların artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesi öngörülüyor.
Türkiye ile Özbekistan arasında ticaretin yanı sıra karşılıklı yatırımların artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar da devam ediyor.
Özbekistan’daki Türk yatırımlarının toplam büyüklüğü 8 milyar doları aşarken, Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında ülkeye en fazla yatırım yapan üçüncü ülke oldu. Ülkede 2 bin 200’ü aşkın Türk sermayeli şirket faaliyet gösterirken, Türk müteahhitler toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 proje üstlendi.
İki ülke arasında enerji, sanayi, altyapı ve teknoloji başta olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğinin geliştirilmesi, serbest ve özel ekonomik bölgelerde ortak yatırımların artırılması hedefleniyor.
Bu kapsamda, İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin kurulmasıyla ortak ticaret ve yatırım projelerinin desteklenmesi ve iş dünyası arasındaki kurumsal işbirliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Özbekistan İş Konseyi Başkanı Özgür Onur Özgüven, yaptığı değerlendirmede, Türkiye ile Özbekistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerde kaydedilen ilerlemenin verilerle açıkça ortaya konulduğunu söyledi.
Türkiye’nin geçen yıl Özbekistan’a ihracatının 2,05 milyar dolar, bu ülkeden ithalatının ise 1,04 milyar dolar olarak gerçekleştiğini belirten Özgüven, şunları kaydetti:
“İkili ticaret hacmimiz, 2016 yılındaki 1,3 milyar dolar seviyesinden 2025 yılında 3,1 milyar dolara yükseldi. Son on yılda ticaretimiz iki katın üzerine çıkarken ekonomik ilişkilerimiz de güçlendi. İki ülkenin cumhurbaşkanlarının belirlediği, ticaret hacmini ilk aşamada 5 milyar dolara, ardından 10 milyar dolara çıkarma hedefi doğrultusunda kurumlarımız ve iş dünyalarımız çalışmalarını sürdürüyor.”
Özgüven, yüksek düzeyli stratejik işbirliği ve karma ekonomik komisyon mekanizmalarının düzenli olarak işletilmesinin de iki ülke arasındaki işbirliğinin farklı alanlarda derinleşmesine katkı sağladığını dile getirerek, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Türkiye ve Özbekistan ekonomileri birbirini tamamlayan bir yapıya sahip. Türkiye, müteahhitlik, sanayi, tekstil, makine, gıda işleme ve hizmet sektörlerindeki deneyimiyle öne çıkarken Özbekistan, genç nüfusu, doğal kaynakları ve Orta Asya’nın merkezindeki stratejik konumuyla önemli fırsatlar sunuyor. Bu tamamlayıcı yapı, ortak üretim ve yatırım projeleri için güçlü bir zemin oluşturuyor.”
Özgür Onur Özgüven, Özbekistan Ticaret ve Sanayi Odası işbirliğinde iş forumları ve ortak toplantılar gerçekleştirdiklerini kaydederek, heyet ziyaretleri ile sektör ve bölge tanıtım toplantıları düzenleyerek, karşılıklı işbirliği fırsatlarını iş dünyası ile buluşturduklarını aktardı.
Kasım ayının ilk haftasında Taşkent’te temaslarda bulunmayı planladıklarını dile getiren Özgüven, şunları ifade etti:
“Önümüzdeki dönemde Türkiye-Özbekistan Karma Ekonomik Komisyonu Toplantısı ile bir iş forumunun gerçekleştirilmesi de öngörülüyor. İş Konseyi olarak, ikili ticaretin hedeflenen seviyeye ulaşmasını sağlayacak iyileştirmeler konusunda ilgili makamlara önerilerimiz sunuyoruz. Ortak üretimi geliştirmek, üçüncü ülke pazarlarına birlikte açılmak ve uzun vadeli stratejik ortaklıklar kurmak da ekonomik ilişkilerimizdeki temel önceliklerimiz arasında yer alıyor.”
Özgüven, Özbekistan’ın yabancı yatırımları çekmek ve yatırım süreçlerindeki bürokratik engelleri azaltmak amacıyla hayata geçirdiği reformlar ile yatırım ve ticaret odaklı düzenlemelerin Türk şirketlerine cazip pazar ve ortaklık imkanları sunduğuna işaret etti.
Özbekistan 2030 Stratejisi doğrultusunda, önümüzdeki dönemde yenilenebilir enerji, altyapı modernizasyonu, dijitalleşme ve sanayi üretimi alanlarında büyük ölçekli yatırımların beklendiğine dikkati çeken Özgüven, “Bölgesel ticaret koridorlarının gelişmesi ve Orta Koridor’un öneminin artmasıyla birlikte lojistik merkezler ve akıllı ulaşım sistemleri alanlarında da yeni fırsatlar ortaya çıkıyor. Özbekistan, gelişen yatırım ortamıyla Türk iş dünyası için Orta Asya’daki stratejik üretim ve ticaret merkezlerinden biri olma konumunu güçlendiriyor.” açıklamasını yaptı.
Özgür Onur Özgüven, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ülkelerinin önemli bir ekonomik potansiyele sahip olduğuna işaret ederek, “2025 yılında TDT ülkelerinin toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH), yaklaşık 2,3 trilyon dolarla dünya ekonomisinin yüzde 2’sini oluştururken üye ülkelerin toplam dış ticaret hacmi 1,2 trilyon doları aştı.” diye konuştu.
Özbekistan’ın TDT ülkeleriyle dış ticaret hacminin 2017 yılındaki 4 milyar dolar seviyesinin 2,7 katına çıkarak 2025 yılında 10,8 milyar dolara ulaştığını anımsatan Özgüven, “Özbekistan’ın TDT üyesi ülkeler arasındaki en büyük ticaret ortağı sınır komşusu Kazakistan olurken Türkiye ikinci sırada yer alıyor.” ifadelerini kullandı.
Özgüven, Özbekistan’ın Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesinde aktif rol üstlendiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, teşkilat çatısı altındaki işbirliğinin somut projelerle ileriye taşınması için ticaretin yanı sıra ortak üretim merkezlerinin ve sanayi işbirliğinin geliştirilmesini savunuyor. Orta Koridor gibi büyük ölçekli altyapı girişimlerinin hızlandırılması ile gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve dijitalleştirilmesi de öne çıkan öneriler arasında yer alıyor. Mirziyoyev, TDT Devlet Başkanları Zirvesi öncesindeki açıklamasında Türk Devletleri Ekonomik Ortaklık Daimi Konseyinin kurulmasını da önerdi.
TDT üyesi ülkeler arasındaki ticaretin artırılması, karşılıklı yatırımların geliştirilmesi ve ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi için finansmana erişimin kolaylaştırılması büyük önem taşıyor. Bu doğrultuda, ekonomik işbirliğini derinleştirmek ve ortak projeleri finanse etmek amacıyla kurulan Türk Yatırım Fonu’nun etkin biçimde kullanılması ve sunduğu imkanların iş dünyasına tanıtılması gerekiyor. Fon kaynaklarının özellikle yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, altyapı, lojistik, sanayi üretimi, tarım ve turizm gibi stratejik alanlara yönlendirilmesi bekleniyor.”
