İstanbul Kongre Merkezi’nde bu yıl 10’uncusu “Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?” temasıyla düzenlenen TRT World Forum 2026’da, “Sancılı Bir İyileşme Sürecine Doğru: Orta Doğu’daki Savaşlar Sonrası Ulusal Ekonomiler” oturumu yapıldı.
Auskar Surbakti moderatörlüğünde düzenlenen panelde, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatının (OECD) eski Genel Sekreteri Angel Gurria, Avrupa Politika Merkezi İcra Kurulu Başkanı ve Başekonomisti Fabian Zuleeg, University College London onursal profesörü Steve Keen ve Lübnan Başbakan Yardımcısı Tarık Mitri konuşmacı olarak yer aldı.
Mitri, konuşmasında, İsrail’in Lübnan topraklarındaki işgalinin sürdüğünü ve saldırılar nedeniyle çok sayıda köyün yaşanamaz hale geldiğini belirtti.
Ülkede yerinden edilen insanların durumunun önemli sorunlardan biri olduğunu ifade eden Mitri, bu kişilerin evlerine dönebilmesi ve yaşamlarını yeniden kurabilmesi için altyapının onarılması gerektiğini söyledi.
Mitri, “Bu çatışmalar bizi ne kadar yıkıma uğratmış ve toplum olarak parçalamış olursa olsun, toparlanmak ve yeniden ayağa kalkmak her zaman mümkün.” dedi.
Eski OECD Genel Sekreteri Gurria da çatışmalardan etkilenen ülkelerin yeniden inşasının yüksek maliyetler gerektirdiğine işaret etti.
Lübnan’ın yeniden inşası için yaklaşık 20 milyar dolar, Gazze için en az 75 milyar dolar, Suriye için ise bunun üç katı kadar kaynağa ihtiyaç duyulduğunu söyleyen Gurria, bu maliyetlerin tek bir ülke veya kuruluş tarafından karşılanamayacağının altını çizdi.
Gurria, finansman sürecine çok taraflı ve bölgesel kalkınma bankalarının yanı sıra ABD, Avrupa Birliği (AB), Körfez ülkeleri ve ulusal hükümetlerin de katılması gerektiğini ifade etti.
Yeniden inşa sürecinde finansal risklerin paylaşılmasının önemini vurgulayan Gurria, özellikle Körfez sermayesinin bu alanda önemli rol oynayabileceğini kaydetti.
Avrupa Politika Merkezi İcra Kurulu Başkanı ve Başekonomisti Zuleeg, Orta Doğu’daki istikrarsızlığın küresel piyasalar ve ticaret üzerindeki etkilerinin, çatışmaların süresine bağlı olduğunu belirtti.
Avrupa’da enerji fiyatlarının ekonomik zorluklara yol açtığını dile getiren Zuleeg, henüz enerji arzında kısıtlama yaşanmadığını ancak istikrarsızlığın uzaması halinde arz sıkıntısı ortaya çıkabileceğini söyledi.
Zuleeg, düşük büyüme ve yüksek enflasyonun yanı sıra ticaret yollarındaki risklere işaret ederek, Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna Savaşı’ndaki gelişmelerin Avrupa’nın ekonomi ve güvenlik politikalarını değiştirdiğini kaydetti.
University College London onursal profesörü Keen de küresel ekonomide kamu borçlarına aşırı odaklanıldığını, finansal istikrarsızlığın asıl nedenlerinden birinin ise özel sektör borçları olduğunu savundu.
Keen, son 70 yılda kamu borcunun gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının yüzde 63’ten yüzde 75’e, özel sektör borcunun GSYH’ye oranının ise yüzde 55’ten yüzde 155’e yükseldiğini belirterek, geleneksel ekonomi politikalarının bu sorunu göz ardı ettiğini söyledi.
Keen, özel finans sektörünün spekülatif faaliyetleri ve askeri sanayiyi finanse etmesinin de önemli riskler oluşturduğunu sözlerine ekledi.
