Associated Press’in (AP) üye ülkelere dağıtılan gizli UAEA raporuna dayandırdığı haberine göre İran, Ajansa nükleer denetimlerin yeniden başlatılmasına ilişkin bildirimde bulundu.
İran, bildiriminde ABD Başkanı Donald Trump’ın özellikle nükleer tesisleri hedef alan yeni saldırılara ilişkin “süreklilik gösteren, açık ve kamuoyuna yönelik” tehditlerde bulunduğunu savunarak, bu şartlarda denetim görüşmelerinin sürdürülemeyeceğini iletti.
Nükleer denetimlerin uygulanması için gerekli koşullar yeniden sağlanana kadar sorunun çözülemeyeceğini ifade eden Tahran yönetimi ancak şartlar elverdiğinde güvence denetimlerine ilişkin yükümlülüklerini yeniden tam yerine getirme konusunda kararlı olduğunu vurguladı.
UAEA ise İran’ın nükleer tesislerine ve nükleer materyallerine ilişkin bilgi eksikliğinin “nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından endişe kaynağı” olduğunu belirterek, bu durumun ivedilikle giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Ajans, İran’daki güvence denetimlerini kısa sürede yeniden başlatmaya hazır olduğunu bildirerek, Tahran yönetimine müfettişlerin ülkeye dönüşünü sağlayacak teknik ve aşamalı tedbirleri değerlendirmesi çağrısında bulundu.
Öte yandan İran, ABD’nin nükleer programına ilişkin bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül teklif etmesinden duyduğu endişeyi de UAEA’ya iletti.
Tahran yönetimi, Ajansın faaliyetlerinin gizliliğinin korunması ve nükleer programına ilişkin bilgilerin açıklanmaması, kötüye kullanılmaması veya istismar edilmemesinin önemini vurguladı.
Raporda, UAEA’nın İran’ın İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi’ne ilişkin “endişe” duyduğu belirtildi.
İran’ın Haziran 2025’te Ajansa bildirdiği tesisin henüz denetlenemediği bildirilen raporda, UAEA’nın tesisin tam konumunu ve nükleer materyal içerip içermediğini bilmediği ifade edildi.
Rapora göre müfettişlerin, Haziran 2025’teki saldırıların başladığı gün tesise ziyaret gerçekleştirmeleri planlandı ancak saldırılar nedeniyle denetim iptal edildi.
İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’ın nükleer tesislerine düzenlediği saldırılardan bu yana Tahran yönetimi, UAEA müfettişlerinin saldırılardan etkilenen tesislere erişimine izin vermedi.
Ajans, saldırılardan bu yana İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumunu da doğrulayamadı.
Haziran 2025’ten bu yana UAEA müfettişlerinin İran’da denetim gerçekleştirdiği tek tesisin Buşehr Nükleer Güç Santrali olduğu, 12-15 Eylül tarihlerinde denetim yapıldığı bildirildi.
